Kompostlama

Kompostlama

Kompostlama organik maddeleri kararlı hale getirme işlemidir.

Kompostlama gübre, biyolojik arıtma tesisi çamuru, yaprak, kağıt ve yiyecek atıkları gibi organik maddelerin mikroorganizmalar vasıtasıyla kompost adı verilen toprağımsı bir yapıya dönüştürüldüğü biyolojik bir işlemdir. Bu işlem yaprak ve diğer organik atıkların doğal olarak çürütüldüğü işlemle aynıdır. Kompostlamada sadece şartlar kontrol altına alınarak organik maddelerin daha hızlı çürümesi sağlanır.

Kompostlama ve kompost kullanımını gübre işlemeyi kolaylaştırıcı ve çevre kirliliğini önleyici yararları vardır. Kompostlamada nemi gideren ve patojen ve zararlı ot kaynaklarını tahrip eden ısı üretilir.  İşlem doğru yönetilirse en az koku oluşur.

Kompost, elde edildiği ham maddelerden farklı özelliktedir. Koku oluşturmaz, işlenmesi kolaydır ve uzun süre depolanabilir. Ayrıca kompost çeşitli şekilde kullanılır. Bu nedenle kompost çiftçilerin dikkatini çekmektedir.

Kompostlama işlemi ziraata çok yatkın bir işlemdir.  Bunun nedeni çiftlik atıklarının özellikleri, kompost için gereken arazinin çiftlikte doğal olarak bulunması ve komposttun çiftçiye sağladığı yararlardır. Kompostlamada kullanılan ekipman her çiftlikte kolayca bulunabilir.

Kompostlama yeni bir teknoloji değildir. Amerika’da 18. ve 19. yy’dan beri kullanılmaktadır. 20. yy’da maddelerin ve mekanik teçhizatların seçiminin nasıl yapılması gerektiği ve farklı kompostlama metotları (sıralı yığın, yığınlar, kapalı reaktörde vs.) hakkında bilimsel ilkeler belirlenmiştir. Böylelikle çiftçilik daha bilimsel bir hal almıştır. Sanayileşme, kimyasal gübreler ve özelleştirme çiftçiliği değiştirmiştir. Kompostlama önemini yitirmiş ve atık bertarafı esas sorun olmaktan çıkmıştır. Şimdi ise çevre bilinci arttığı için kompostlama tekrar popüler olmaya başlamıştır.

Bu çalışmada kompostun nasıl yapıldığı, hangi metotların kullanıldığı, nasıl kullanılacağı ve satılacağı anlatılmaktadır. Kompostlamayla beraber kompost metotları ve teçhizatları hızla gelişmektedir. Dünya’da sadece çiftliklerde kullanılmak üzere kompost teçhizatları üreten şirketler vardır.

Kompostlama solucan-gubre.net
Bitmiş kompostta ki karbon, kimyasal enerji, protein ve su ham maddedekinden daha azdır. Bitmiş kompostta ki humus oranı daha fazladır. Bitmiş kompostun hacmi ham maddenin %50’sine veya daha azına eşittir.

Kompostlama işlemi

Kompostlama organik maddelerin aerobik veya anaerobik koşullarda mikroorganizmalar vasıtası ile karalı hale getirildiği bir işlemdir. Kompostlamada organik maddeler harcanırken, mikroorganizmalar oksijeni tüketirler. Aktif kompostlama esnasında  fazla miktarda ısı ve karbon dioksit (CO2) üretilir ve su buharı havaya karışır.

CO2 ve su kayıpları birincil maddelerin ağırlığının yaklaşık yarısına eşittir. Kompostlama böylece ham maddeleri değerli toprak şartlandırıcısına dönüştürürken onların hem hacmini hem de ağırlığını azaltır.

Kompostlama mikroorganizmaların büyümesi için uygun koşullar sağlandığında ve bu koşullar muhafaza edildiğinde çok hızlı gerçekleşir.

 

Kompostlama için en önemli şartlar;
  • Uygun karbon ve azot (C:N) oranı da dahil olmak üzere, mikrobiyal aktivite ve büyüme için gereken besi maddelerini sağlanmak için organik maddelerin karıştırılması,
  • Aerobik mikroorganizmalar için yeterli oksijen,
  • Havalandırmayı engellemeden biyolojik aktiviteyi sağlayan yeterli nem içeriği,
  • Kuvvetli mikrobiyal aktiviteyi sağlayan termofilik sıcaklıklar,

Kompostlama işlemi değişik koşullarda ve birçok  madde ile gerçekleşir. Kompostlama hızı ve bitmiş kompostun kalitesi ham maddelerin seçimi ve karışımına bağlıdır.

Kaynak: Çevre ve Orman Bakanlığı, Prof. Dr. Mustafa ÖZTÜRK, Yük. Müh. Berna bildik

Bir Cevap Yazın