Kompostlamada Besin Maddeleri Etkisi

Kompostlamada Besin Maddeleri Etkisi

Kompostlamadaki mikroorganizmalar için C (Karbon) , N (Azot) , P (Fosfor) ve K (Potasyum) gibi besin maddeleri yeterli miktarda gereklidir. N, P ve K, bitkiler için birincil besin maddeleridir.  Bu yüzden bunların konsantrasyonu kompostun kalitesini belirler.

Gübre, bitki kalıntıları ve besin atıkları içeren organik maddelerin çoğu bol miktarda besin içerir. C veya N miktarının fazla olması kompostlama işlemini önemli derecede etkiler. Mikroorganizmalar, karbonu; enerji ve büyüme, azotu ise; protein kaynağı ve üreme için kullanırlar. İnsanlarda dahil olmak üzere, biyolojik organizmaların azotun 25 katı daha fazla karbona ihtiyacı vardır. Bu  nedenle karbon ve  azotun uygun oranlarda olması önemlidir. Karbonun azota oranına; C:N oranı denir. C:N oranının dengede olması ortamda yeterli miktarda besin olduğunu gösterir. Aktif kompostlama da ham maddeler C:N oranı 15:1-30:1 olacak şekilde karıştırılır. Ama 20:1- 40:1 C:N oranları da iyi bir kompostlama sağlar. Bir çok uygulamada C:N oranı 50:1 veya daha yüksek olabilmektedir. Eğer C:N oranı 20:1’den küçük olursa karbon azotun tümünü stabilize etmeden tamamıyla kullanılır. Fazla azot daha sonra amonyak(NH3) veya nitröz oksit(N2O) olarak atmosfere karışır ve koku problemine neden olur. Eğer maddenin C:N oranı 40:1’den fazla ise mikroorganizmaların fazla karbonu kullanması için geçen süre uzadığından kompostlama süresi de artar. Kompostlamada Besin Maddeleri Etkisi solucan-gubre.net

C:N oranı

C:N oranı kompost karışımını formüle etmede yol gösterici olmasına rağmen karbon bileşiklerinin bozunma oranının da dikkate alınması gerekir. Kompostlanabilir maddeler içinde bulunan azotun büyük bir kısmı biyolojik olarak kullanılabilir şekilde iken, karbonun bir kısmı biyolojik parçalanmaya dirençli olan bileşiklere bağlı olabilir. Örneğin, saman bozunur ve yapısındaki karbonu, odunsu maddelere oranla mikroorganizmalara daha kolay verir. Selülozun yine dirençli bir formundan oluşan mısır koçanları ve saman da çok yavaş parçalanır. Bunun nedeni odunsu malzemelerin yapısında bulunan biyolojik bozunmaya dayanıklı olan lignin bileşiklerinden ve bu malzemelerin organik maddelerle bağlı olmasından kaynaklanır. Lignin, bilindiği gibi ağaç dokusu içinde bulunan çok dirençli bir maddedir.  Sığır gübresinde yapılan bir çalışmada biyolojik çözünürlük %40 olarak bulunmuştur.  Bu değer hayvan gübresine maya veya maya fabrikası atıksuları ile karıştırıldığında ise %50 değerine ulaşabilmektedir.

Eğer karbon bozunması zor bir formda ise kompostlama yavaşlar. Bozulma partikül yüzeyinde olduğundan porozite problemi yoksa partikül boyutu azaltılarak (bu partikül yüzey alanını arttırır) çözülebilirlik arttırılabilir.

Kaynak: Çevre ve Orman Bakanlığı, Prof. Dr. Mustafa ÖZTÜRK, Yük. Müh. Berna Bildik

Bir Cevap Yazın