Kompostlamada PH ve Sıcaklık Etkisi

Kompostlamada PH ve Sıcaklık Etkisi

PH

Kompostlamada PH ve Sıcaklık Etkisi; Kompostlama işlemine farklı spektrumda organizmalar katıldığından pH’a karşı nispeten duyarsızdır. pH’ın 6,5 – 8 arasında olması istenir ama işlemin doğal tamponlama yeteneği daha geniş bir aralıkta çalışmayı mümkün kılar.  Kompostlama  pH 4,5 ile 5 arasında etkin bir şekilde ilerler.  Bununla beraber pH 5,5 veya 9’da nötralde (pH=7) olduğundan daha az etkilidir.

pH yüksek azot muhtevalı maddelerde önemlidir. pH 8,5’dan büyük olduğunda  azot bileşikleri amonyağa dönüşür. pH’ın 8’den küçük olması amonyak oluşumunu azaltır. Kireç, kül veya diğer katkı maddeleri katılarak pH’ın arttırılması genellikle gereksizdir ve amonyak oluşumuna neden olmasından dolayı tavsiye edilmez. Eğer böyle katkı maddeleri kullanılacaksa az miktarda kullanılmalı ve diğer maddelerle tamamen karıştırılmalıdır.

NO3   NO2  NH4+  NH3 (yüksek pH)

Çürüme gerçekleşirken, kompost maddelerini ve bu maddelerin pH’ını değiştirir. Örneğin, organik asitlerin ortama verilmesinin; kompostlama işleminin ilk basamaklarında pH’ı düşürmesi, buna karşılık azotlu bileşiklerden gelen amonyağın pH’ı arttırması örnek olarak verilebilir. Baştaki maddenin pH’ına bakılmaksızın kompostlama nötrale yakın stabil pH’lı son ürün verir.

Sıcaklık

Kompostlama mezofilik(10-40ºC) ve termofilik(>40ºC) sıcaklıklarda gerçekleşir. Kompostlama mezofilik şartlarda tesirli olmasına rağmen çoğu araştırmacı sıcaklığın 43-65 ºC arasında muhafaza edilmesini tavsiye etmektedir. Daha fazla patojeni, yabani ot kaynaklarını ve uçan larvaları yok ettiğinden dolayı termofilik sıcaklıklar daha makuldür. Yönetmeliklerde insanlara zararlı patojenler için kritik sıcaklık 55 ºC olarak belirlenmiştir. Bu sıcaklıkta patojenlerin çoğu ölür. Yabani ot kaynakları için kritik sıcaklık ise 63 ºC’dir. Farklı mikroorganizmaların dayandığı maksimum sıcaklıklar şu şekildedir.

Mikroorganizma Çeşidi Optimal Sıcaklık
Bakteriler 15-60 ºC
Mantarlar 20-30 ºC
Aktinomizetler 30-40 / 50-55 ºC
Protozoolar 40 ºC

Kompostlama esnasında mikrobiyal bozunma ile fazla miktarda enerji, ısı şeklinde açığa çıkar. Kompostlama maddesinin kendi kendini çürütme özelliği sıcaklığın yükselmesine neden olan ısı birikimine yol açar. Isı birikimi sıcaklığın 60ºC’nin üzerine çıkmasına neden olur. Devam eden mikrobiyal aktivitenin ürettiği ısı, ve kompost maddesinin kendini çürütme özelliği yüzünden sıcaklık 71 ºC’nin üzerine yükselir. Bu sıcaklıkta bir çok mikroorganizma tahrip olur veya canlılığını yitirir. İşlem durur ve mikroorganizmaların popülasyonu eski durumuna gelene kadar başlamaz. Bu gibi durumların önüne geçmek için sıcaklık sürekli izlenmelidir. Sıcaklık 60ºC’ye yaklaştığında basınçlı havalandırma veya döndürme ile ısı kaybı hızlandırılmalıdır. Termal ölüm gerçekleşirse yığın daha aktif maddelerle karıştırılarak iyileşmesi çabuklaştırılabilir.

Isı Kaybı

Aynı zamanda maddeler suyun buharlaşmasından ve hava akımının su buharı ve diğer sıcak gazları uzağa taşımasından dolayı devamlı ısı kaybeder. Döndürme ve havalandırma ısı kaybını arttırdığından dolayı sıcaklık makul seviyelerde tutulmalıdır. Küçük boyutlu yığınlar ve soğuk hava da ısı kaybını arttıran sebeplerdir.  Kompostlama esnasında mikrobiyal bozunma ile fazla miktarda enerji, ısı şeklinde açığa çıkar. Kompostlama maddesinin kendi kendini çürütme özelliği sıcaklığın yükselmesine neden olan ısı birikimine yol açar. Isı birikimi sıcaklığın 60ºC’nin üzerine çıkmasına neden olur. Devam eden mikrobiyal aktivitenin ürettiği ısı, ve kompost maddesinin kendini çürütme özelliği yüzünden sıcaklık 71 ºC’nin üzerine yükselir. Bu sıcaklıkta bir çok mikroorganizma tahrip olur veya canlılığını yitirir. İşlem durur ve mikroorganizmaların popülasyonu eski durumuna gelene kadar başlamaz. Bu gibi durumların önüne geçmek için sıcaklık sürekli izlenmelidir. Sıcaklık 60ºC’ye yaklaştığında basınçlı havalandırma veya döndürme ile ısı kaybı hızlandırılmalıdır.

Kompostlamada ısı kaybının çoğu, suyun buharlaşmasıyla olduğu için maddelerin nem muhtevası %40’ın altına düşmemelidir. Düşük nem muhtevası kendiliğinden yanmaya yol açar.

Kaynak: Çevre ve Orman Bakanlığı, Prof. Dr. Mustafa ÖZTÜRK, Yük. Müh. Berna Bildik

Bir Cevap Yazın